Dakdekker controleert de isolatie langs de dakrand

Bouwbesluit en dakisolatie: welke Rc-waarde is verplicht?

Hoeveel isolatie uw dak volgens de wet moet krijgen, hangt af van wat u met het dak gaat doen. Bij een gewone verbouw mag de isolatie niet slechter worden dan hij was, met een ondergrens van Rc 1,4 m²K/W. Vervangt u de isolatielaag van het dak, dan is de eis minimaal Rc 2,1. Bouwt u nieuw, plaatst u een nieuwe dakkapel of renoveert u ingrijpend, dan geldt de nieuwbouweis van Rc 6,3. Waar het in de praktijk misgaat, is meestal niet de wet zelf. Het gaat mis bij de vraag onder welke situatie uw klus valt, en bij het verschil tussen wat minimaal mag en wat verstandig is. Daarom begint een goede isolatieklus met een blik op het dak zelf. Bij Wellhuis Dakwerken kan dat met een gratis dakinspectie, overal in Nederland.

Wellhuis Dakwerken
Laat uw dak beoordelen op isolatie
Wellhuis Dakwerken beoordeelt daken en pakt dakrenovaties vakkundig aan, met persoonlijke aandacht en meer dan 35 jaar expertise.

Bezoeken

Kort samengevat

  • Het Bouwbesluit 2012 is per 1 januari 2024 vervangen door het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De eisen voor dakisolatie staan nu daarin.
  • Gewone verbouw: minimaal het niveau dat er al was, met een ondergrens van Rc 1,4 m²K/W. Isolatielaag vervangen: minimaal Rc 2,1 voor een dak.
  • Nieuwbouw, een nieuwe dakkapel of een ingrijpende renovatie (meer dan 25% van de gebouwschil): Rc 6,3 voor het dak.
  • De Rc-waarde gaat over het hele dakpakket. De Rd-waarde gaat alleen over het isolatiemateriaal en telt voor de ISDE-subsidie (minimaal Rd 3,5).
  • Het wettelijk minimum is een ondergrens. Isoleert u het dak toch al open, dan loont het bijna altijd om meer te doen dan dat minimum.

Inhoudsopgave

Van Bouwbesluit naar Bbl: wat er is veranderd

Veel mensen zoeken nog op “Bouwbesluit”. Dat is logisch, want die naam is jarenlang gebruikt. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 van kracht werd, staan de technische bouwregels in het Besluit bouwwerken leefomgeving, afgekort Bbl. Inhoudelijk zijn de isolatie-eisen voor daken grotendeels hetzelfde gebleven. Wel zijn de regels voor verbouw anders opgebouwd.

Twee eerdere wijzigingen bepalen nog steeds de cijfers die u nu ziet. Sinds 1 juli 2020 geldt voor nieuwbouw een aparte isolatie-eis, die u niet meer mag compenseren met bijvoorbeeld zonnepanelen. Sinds 1 januari 2021 moeten nieuwe gebouwen ook voldoen aan de BENG-eisen, de eisen voor bijna energieneutrale gebouwen. Beide punten staan op de themapagina van de Rijksoverheid.

Daarnaast is de rekenmethode veranderd. De warmteweerstand wordt nu berekend volgens de NTA 8800. Dat is de Nederlandse rekenmethode voor de energieprestatie van gebouwen, die is afgestemd op Europese normen. Dezelfde isolatie geeft daardoor een fractie hogere Rc-waarde dan vroeger. Daarom is de nieuwbouweis voor daken nu 6,3 en niet meer de ronde 6,0 die u in oudere artikelen nog tegenkomt. Voor de dikte van de isolatie maakt dat in de praktijk weinig uit.

Rc-waarde en Rd-waarde: wat is het verschil?

Deze twee begrippen lopen in offertes en op websites vaak door elkaar. Toch gaat het om iets anders.

De Rd-waarde is de warmteweerstand van het isolatiemateriaal zelf, dus van de plaat of deken die u koopt. Die waarde staat op de verpakking en hangt af van de dikte en de lambdawaarde (λ) van het materiaal. Hoe lager de lambdawaarde, hoe beter het materiaal isoleert per centimeter.

De Rc-waarde is de warmteweerstand van de complete dakconstructie. Daar tellen alle lagen in mee: het dakbeschot, de isolatie, luchtlagen en de binnenafwerking. Ook koudebruggen en bevestigingsmiddelen tellen mee, zoals schroeven en ankers die door de isolatie heen gaan. Fabrikanten van isolatiemateriaal leggen dat uit in hun uitleg over het berekenen van de Rc-waarde.

Voor u als eigenaar komt het hierop neer. Het Bbl en het energielabel kijken naar de Rc van het hele dak. De ISDE-subsidie kijkt naar de Rd van het nieuwe isolatiemateriaal. Een dak kan dus voldoen aan de subsidievoorwaarde en toch net onder een bouweis blijven, of andersom. Meer hierover leest u in ons artikel over de Rc-waarde van een dak.

Welke eis geldt bij uw dakklus?

De kernvraag is welk regime op uw situatie van toepassing is. De regels staan in artikel 5.20 van het Bbl. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) zet ze overzichtelijk op een rij op de pagina over energieprestatie-eisen bij verbouw en renovatie.

Wat gaat u doen?Minimale Rc dak (m²K/W)Toelichting
Nieuwbouw of nieuwe aanbouw6,3Nieuwbouweis, berekend voor de complete constructie
Dakkapel geheel nieuw plaatsen of vernieuwen6,3Ook de wangen (gevels) 4,7
Ingrijpende renovatie (meer dan 25% van de gebouwschil)6,3Alleen voor de delen die u renoveert
Isolatielaag van het dak vervangen of vernieuwen2,1Of hoger als het bestaande niveau al hoger was
Gewone verbouw of reparatieRechtens verkregen niveau, minimaal 1,4Het dak mag niet slechter worden dan het was

Nieuwbouw en aanbouw

Voor nieuwbouw geldt voor het dak een Rc van minimaal 6,3 m²K/W, voor de gevel 4,7 en voor de vloer 3,7. Bij een aanbouw, zoals een uitbouw aan de achterkant van een woning of een bijgebouw, gelden volgens RVO dezelfde nieuwbouweisen. Het platte dak van een nieuwe uitbouw moet dus net zo goed geïsoleerd zijn als het dak van een nieuwbouwwoning.

Rc-waarden voor dak gevel en vloer

Een nieuwe dakkapel

Dit wordt vaak vergeten. Wie een dakkapel helemaal nieuw plaatst of de bestaande volledig vervangt, moet ook voldoen aan de nieuwbouweisen: Rc 6,3 voor het dakje van de dakkapel en 4,7 voor de wangen. Bij een dakkapel is de ruimte in de dikte vaak beperkt. Daarom kiezen wij daar meestal voor een isolatiemateriaal dat per centimeter veel isoleert, zodat de dakrand niet onnodig hoog wordt.

Ingrijpende renovatie

Van een ingrijpende renovatie is volgens RVO sprake als u meer dan 25% van de oppervlakte van de integrale gebouwschil vernieuwt. De gebouwschil is alles wat binnen van buiten scheidt: dak, gevels en vloer. Integraal betekent dat de constructie echt wordt opengelegd en opnieuw opgebouwd, niet alleen de dakbedekking. Volgens Vereniging Eigen Huis gelden de nieuwbouweisen dan alleen voor de delen die u renoveert, en wordt de oppervlakte aan de binnenzijde gemeten.

Een voorbeeld. Een rijwoning heeft een hellend dak van zo’n 60 m². Haalt u de pannen eraf, sloopt u het beschot en bouwt u het dak volledig opnieuw op, dan valt dat al snel boven de 25%. Dan moet het nieuwe dak Rc 6,3 halen. Voor VvE’s en vastgoedbeheerders met grotere complexen is het vooraf vastleggen van de staat van het dak en de gevels handig, bijvoorbeeld met een drone-inspectie van dak en gevel. Zo is goed te onderbouwen hoeveel van de schil u werkelijk vernieuwt.

De isolatielaag vervangen

Vervangt u alleen de isolatie, bijvoorbeeld omdat een plat dak lekt en de oude isolatie nat is geworden? Dan moet het dak na het werk minimaal Rc 2,1 halen. Lag het oude niveau al hoger, dan geldt dat hogere niveau. Dit is een situatie die wij veel tegenkomen bij platte daken van rond de dertig, veertig jaar oud.

Gewone verbouw of reparatie

Bij een gewone verbouw geldt het rechtens verkregen niveau. Dat is volgens IPLO, het informatiepunt van de overheid voor de Omgevingswet, het kwaliteitsniveau van het bouwwerk zoals het er legaal staat. Uw dak mag na de verbouw niet slechter isoleren dan ervoor, met een absolute ondergrens van Rc 1,4. Vervangt u alleen de dakbedekking en blijft de isolatie liggen, dan hoeft u wettelijk dus niet extra te isoleren. Of dat verstandig is, is een andere vraag.

Wat betekent dat in centimeters isolatie?

Een Rc-waarde zegt de meeste mensen weinig. Een dikte wel. Als vuistregel kunt u de Rd-waarde van een isolatieplaat berekenen door de dikte in meters te delen door de lambdawaarde. Wilt u alleen met het isolatiemateriaal ongeveer 6,3 halen, dan rekent u dus:

  • PIR-isolatie (λ ongeveer 0,022): 6,3 × 0,022 = ongeveer 14 centimeter.
  • Glaswol of steenwol (λ ongeveer 0,035): 6,3 × 0,035 = ongeveer 22 centimeter.

Voor Rc 2,1 komt u met PIR uit op ongeveer 5 centimeter en met minerale wol op ruim 7 centimeter. De overige lagen van het dak tellen in werkelijkheid ook mee, maar koudebruggen en bevestigingsmiddelen halen er weer iets vanaf. Dit is dus een richtlijn, geen berekening voor uw specifieke dak.

Beide materialen hebben hun plek. PIR is dun en licht en geschikt voor platte daken met bitumen of EPDM, waar elke centimeter extra hoogte telt bij dakranden, dorpels en aansluitingen. Minerale wol is onbrandbaar, dempt geluid goed en past prima tussen de sporen van een hellend dak, maar u heeft er meer dikte voor nodig. Welke keuze de beste is, hangt af van uw dak en niet van de prijs per plaat. Voor platte daken vindt u meer in ons artikel over plat dak isoleren.

Wat betekent dat in centimeters isolatie?

Wettelijk minimum of verstandig niveau?

De wet geeft een ondergrens, geen advies. Rc 1,4 en Rc 2,1 zijn waarden waarmee u legaal bouwt, maar waarmee u in een woning die u nog jaren gebruikt veel warmte laat ontsnappen. Ons advies is daarom eenvoudig: ligt het dak toch open, isoleer dan in één keer goed. De kosten van steigers, het slopen van de oude dakbedekking en het afwerken betaalt u namelijk één keer. Een paar centimeter extra isolatie kost op dat moment relatief weinig, terwijl later bijisoleren betekent dat alles opnieuw open moet.

Tegelijk adviseren wij niet automatisch het dikste pakket. Op een plat dak kan extra dikte betekenen dat dakranden, de afvoer of de aansluiting onder een deur moeten worden aangepast. Dat kost geld. Soms is een iets dunner pakket met een beter isolatiemateriaal dan de slimmere keuze. Bij een hellend dak met weinig ruimte tussen de sporen geldt hetzelfde. Dat zijn afwegingen die u pas goed kunt maken als u weet hoe uw dak is opgebouwd.

Houd ook rekening met de subsidie. Voor de ISDE, de investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing, moet het nieuwe isolatiemateriaal op het dak volgens RVO minimaal Rd 3,5 halen, over minimaal 20 en maximaal 200 m². Het bedrag verdubbelt als u binnen de regeling twee of meer maatregelen combineert. De bedragen per m² worden regelmatig aangepast. De actuele bedragen en voorwaarden zetten wij op een rij in ons artikel over subsidie voor dakisolatie. Een goed geïsoleerd dak helpt ook om uw energielabel te verbeteren.

Vergunning of melding nodig?

Isoleren aan de binnenkant van een dak is in veel gevallen vergunningvrij. Isoleren aan de buitenkant is een ander verhaal. Komt het dak daardoor hoger te liggen of verandert het aanzicht, dan kan een omgevingsvergunning nodig zijn. Gemeente Den Helder noemt buitenisolatie bijvoorbeeld vergunningplichtig, omdat het volume van het pand toeneemt. Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht gelden vaak strengere regels.

De regels verschillen per gemeente, dus doe altijd de vergunningcheck op het Omgevingsloket voordat het werk begint. Twijfelt u welk Bbl-regime op uw plan van toepassing is, bijvoorbeeld of uw renovatie als ingrijpend telt? Vraag dan uw gemeente om dat vooraf schriftelijk te bevestigen. De gemeente is het bevoegd gezag en beslist dus.

Zo pakt u een isolatieklus aan het dak aan

Of u nu eigenaar bent van een rijwoning, beheerder van een bedrijfspand of bestuurder van een VvE: de volgorde is steeds dezelfde.

  1. Laat de huidige staat vastleggen. Hoe is het dak opgebouwd, hoe oud is de bedekking, is er vocht of schimmel en ligt er al isolatie? Hier gaat het vaak mis: men gaat uit van een bouwtekening die niet meer klopt. Bij onze gratis dakinspectie bekijken onze vakmensen uw dak ter plaatse.
  2. Bepaal welk regime geldt. Reparatie, isolatie vervangen, ingrijpende renovatie of nieuwbouw. Daarmee ligt de minimale Rc vast: 1,4, 2,1 of 6,3.
  3. Kies het niveau en het materiaal. Het wettelijk minimum, of meer omdat het dak toch openligt. Kijk hierbij ook naar de dakranden, aansluitingen en de afvoer.
  4. Controleer subsidie en vergunning. Haal het materiaal Rd 3,5 voor de ISDE? Is een omgevingsvergunning nodig? Regel dit vóór de start, want achteraf aanvragen kan niet altijd.
  5. Laat het vakkundig uitvoeren. Een damprem aan de warme kant, goed aansluitende platen zonder kieren en een waterdichte afwerking bepalen of de berekende Rc in de praktijk ook gehaald wordt. Kieren en slordige aansluitingen zorgen voor koudebruggen en condens.

Voor VvE’s komt daar nog een stap bij: de vergadering moet instemmen. Hoe u dat besluit goed voorbereidt, leest u in ons stappenplan voor een VvE-dakrenovatiebesluit. Een indicatie van de kosten per m² vindt u op onze pagina over kosten van dakisolatie.

Onze kijk op dakisolatie en het Bbl

In meer dan 35 jaar dakwerk hebben we gezien dat de cijfers uit het Bbl zelden het probleem zijn. Rc 1,4, 2,1 of 6,3: dat zijn heldere getallen. De vraag is welk getal bij uw dak hoort, en die vraag beantwoordt u niet vanachter een bureau.

Een dak dat al dertig jaar ligt, is vaak niet meer zoals het op tekening staat. Er is eens bijgewerkt, er zit een dakkapel op die later is geplaatst, of de isolatie is op een plek nat geworden. Daarom beginnen wij altijd bij het dak zelf. Pas als we weten wat er ligt, kunnen we samen met u kiezen wat verstandig is.

Ons uitgangspunt is duurzaam werk met garantie. Dat betekent voor ons: geen dak dat net de ondergrens haalt als u er nog twintig jaar onder woont, maar ook geen dik pakket waar uw situatie niet om vraagt. Wij leggen u de keuzes uit, met heldere communicatie en een strakke planning, zodat u weet waar u aan toe bent.

Wellhuis

Uw dak laten beoordelen

Wilt u weten welke isolatie-eis voor uw dak geldt en welk niveau voor uw situatie zinvol is? Bij Wellhuis Dakwerken kunt u een gratis en vrijblijvende dakinspectie aanvragen, in heel Nederland. Wij werken voor huiseigenaren, bedrijven, vastgoedbeheerders en verenigingen van eigenaars, aan platte daken met bitumen of EPDM en aan hellende daken met dakpannen. Het timmerwerk rond de dakconstructie nemen wij ook voor onze rekening.

Wellhuis Dakwerken

U spreekt direct met ervaren vakmensen en krijgt een duidelijke offerte zonder verrassingen. Vraag uw gratis dakinspectie aan en u weet waar u staat voordat u een beslissing neemt.

Veelgestelde vragen

Moet ik mijn dak extra isoleren als ik alleen de dakbedekking vervang?

Wettelijk niet, zolang de bestaande isolatie blijft liggen en het dak niet slechter wordt dan het was. Dan geldt het rechtens verkregen niveau. Wel is dit het moment om bij te isoleren, omdat het dak toch openligt en u de bijkomende kosten maar één keer maakt.

Geldt Rc 6,3 ook voor mijn bestaande huis?

Alleen als u nieuw bouwt, een dakkapel volledig nieuw plaatst of ingrijpend renoveert, dus meer dan 25% van de gebouwschil integraal vernieuwt. In dat laatste geval geldt de eis alleen voor de delen die u renoveert. Bij gewone verbouw of het vervangen van de isolatielaag gelden de lagere eisen van Rc 1,4 en 2,1.

Is de Rc-waarde hetzelfde als de waarde op de isolatieplaat?

Nee. Op de plaat staat de Rd-waarde, de isolatiewaarde van alleen het materiaal. De Rc-waarde gaat over het hele dakpakket, inclusief beschot, luchtlagen, afwerking en koudebruggen. Het Bbl toetst op de Rc, de ISDE-subsidie op de Rd.

Gelden er andere regels voor een VvE of een bedrijfspand?

De isolatie-eisen voor daken in het Bbl zijn voor woningen en andere gebouwen in de basis hetzelfde: Rc 6,3 bij nieuwbouw, 2,1 bij vervanging van de isolatielaag en minimaal 1,4 bij verbouw. Bij een VvE is vooral het besluit in de vergadering een extra stap. Bij grote daken telt de 25%-grens voor ingrijpende renovatie zwaarder, dus laat die vooraf goed bepalen.

Bronnen

Rijksoverheid: Besluit bouwwerken leefomgeving
RVO: Eisen voor de energieprestatie bij verbouw en renovatie
Bbl artikel 5.20 (BRIS bblonline)
IPLO: Rechtens verkregen niveau in het Bbl
Vereniging Eigen Huis: eisen bij verbouwing
Kingspan: Rc-waarde berekenen
RVO: ISDE subsidiebedragen isolatiemaatregelen
Gemeente Den Helder: omgevingsvergunning veelgestelde vragen

Aanbevelingen