Dakdekker onderzoekt verdachte dakbedekking op zolder

Asbest in dakbeschot herkennen: zo kijkt een dakdekker

Of er asbest in uw dakbeschot zit, ziet u nooit met zekerheid. U kunt wel goed inschatten of het waarschijnlijk is. Het bouwjaar zegt het meest: is het dak vóór 1994 gelegd of vernieuwd, dan geldt het dakbeschot als asbestverdacht. Vanaf de zolder ziet u vervolgens of er een harde, grijze plaat onder de pannen ligt of een houten of vezelachtig beschot. Zekerheid krijgt u pas met een monster dat in een laboratorium is onderzocht. Hieronder leest u hoe wij als dakdekkers naar een dak kijken, welke kenmerken iets zeggen en welke niet, en wat u doet als u twijfelt.

Wellhuis Dakwerken
Twijfelt u over uw dakbeschot?
Wellhuis Dakwerken beoordeelt daken en pakt dakrenovaties aan met ervaren vakmensen, heldere communicatie en aandacht voor duurzame oplossingen.

Bekijk Wellhuis Dakwerken

Kort samengevat

  • Woningen en bijgebouwen van vóór 1994 zijn asbestverdacht. Dakbeschot is een van de bekende toepassingen van asbest in Nederland.
  • Dakpannen en riet bevatten zelf geen asbest. Het dakbeschot eronder kan dat wel.
  • Kleur, structuur en geluid maken een plaat hooguit verdacht. Alleen laboratoriumonderzoek geeft uitsluitsel.
  • Boor, zaag, schuur of breek niet in verdacht materiaal. Laat eerst een asbestinventarisatie doen als u wilt isoleren, een dakkapel wilt plaatsen of het dak wilt renoveren.
  • Particulieren mogen onder strikte voorwaarden maximaal 35 m² zelf verwijderen. Dakbeschot valt daar in de praktijk zelden onder, dakleien nooit.

Inhoudsopgave

Wat dakbeschot is en waarom er asbest in kan zitten

Dakbeschot is de laag platen of planken die direct op de gordingen van een hellend dak ligt. Daarop komen de tengels, de panlatten en de dakpannen. Het beschot maakt het dak winddicht, geeft stevigheid en vormt in oudere woningen vaak de enige afscheiding tussen zolder en pannen.

In de jaren zestig, zeventig en tachtig werd hiervoor veel asbestcement gebruikt. Het materiaal was goedkoop, brandwerend, vochtbestendig en ging lang mee. Het Informatiepunt Leefomgeving noemt dakbeschot dan ook als een van de toepassingen van asbest in en om gebouwen, naast golfplaten op schuren en garages, dakbedekking, gevelbeplating en onderdelen rond schoorstenen.

Niet elk oud dakbeschot bevat asbest. Wij komen ook veel houten beschot tegen, rabatdelen, spaanplaat en zachte houtvezelplaten. Juist omdat die materialen naast elkaar voorkomen, loont het om goed te kijken voordat u iets met uw dak gaat doen.

Het bouwjaar zegt het meest

De eerste vraag die wij stellen bij een oud dak is altijd: wanneer is het gelegd? Het beroepsmatig toepassen en verkopen van asbest is in Nederland sinds 1 juli 1993 nagenoeg verboden. Daarom gelden bouwwerken van vóór 1994 als asbestverdacht.

Let op het verschil tussen het bouwjaar van de woning en het jaar waarin het dak is vernieuwd. Een woning uit 1975 met een dak dat in 2005 volledig is vervangen, heeft waarschijnlijk geen asbesthoudend beschot meer. Een woning uit 1998 met een schuur die in 1985 is gebouwd, heeft dat risico op de schuur wel. Zoek daarom in uw papieren naar facturen, een bouwtekening of het koopdossier. Ook een bouwkundig keuringsrapport van de aankoop vermeldt soms asbestverdachte materialen.

Weet u het bouwjaar niet precies, dan staat het in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen, die u via het Kadaster of de website van uw gemeente kunt raadplegen. Dat geeft het oorspronkelijke bouwjaar, niet het jaar van een latere dakrenovatie.

Het bouwjaar zegt het meest

Zo kijkt u vanaf de zolder

Het dakbeschot ziet u het best van binnenuit. U hoeft daarvoor niet het dak op. Zo pakken wij het aan als we bij een klant op zolder staan:

  1. Zorg voor licht en ruimte. Een zaklamp of bouwlamp is genoeg. Haal dozen weg die tegen het schuine dak staan, zodat u de onderkant van het beschot goed ziet.
  2. Kijk tussen de gordingen. Ziet u houten planken of rabatdelen met naden, dan is het beschot van hout. Ziet u grote, vlakke platen in één stuk die tegen de gordingen zijn geschroefd of gespijkerd, dan kijkt u verder.
  3. Let op kleur en oppervlak. Asbestcementplaten zijn meestal grijs, soms wit of lichtbruin. Het oppervlak is hard en vrij glad, of heeft een fijne vezelachtige structuur. Soms zijn ze geschilderd, wat het beoordelen lastiger maakt.
  4. Bekijk de randen en beschadigingen. Bij een afgebroken hoek of een boorgat ziet u de kern van de plaat. Asbestcement breekt hard en korrelig af, terwijl zachtboard en houtvezelplaat zacht, kartonachtig of houtig zijn. Ga niet zelf een stukje afbreken om dit te testen.
  5. Zoek naar beschot onder geïsoleerde delen. Is de zolder al afgewerkt met gipsplaten of isolatie, dan ziet u het oude beschot vaak nog bij de knieschotten, de nok of rond een dakluik.
  6. Noteer wat u ziet en maak foto’s. Een paar duidelijke foto’s helpen een inventarisatiebureau of dakdekker om in te schatten of verder onderzoek nodig is.

Op sommige daken kunt u ook van buitenaf iets zien. Til voorzichtig een dakpan bij de goot op, of kijk bij een schoorsteen of dakraam waar de aansluiting open ligt. Doe dat alleen op een veilige plek en niet op een glad of steil dak. In de meeste gevallen geeft de zolder genoeg informatie.

Welke kenmerken iets zeggen, en welke niet

Op internet staan veel trucjes om asbest te herkennen. Sommige helpen bij een eerste inschatting, andere zijn vooral fabeltjes. Volgens Asbestvrij dak kunnen een vezelachtige of wafel- of honingraatstructuur, een witte, grijze of bruine kleur en slijtage zoals scheuren, verkleuring of mosgroei op asbest wijzen. Dat blijft een verdenking.

KenmerkWat het u vertelt
Dak gelegd of vernieuwd vóór 1994Sterke aanwijzing: het beschot is asbestverdacht
Harde, grijze, vlakke plaatVerdacht, maar ook veel asbestvrije platen zien er zo uit
Wafel- of honingraatpatroon aan de achterkantVerdacht, vooral bij cementachtige platen
Houten planken of rabatdelenGeen asbest in het hout zelf, wel letten op andere lagen
Zacht, kartonachtig boardMeestal houtvezel of zachtboard, geen zekerheid
Hol geluid als u tikt, zoals een schoolbordZegt weinig: asbestvrij vezelcement klinkt hetzelfde
Mos, scheuren, verkleuringWijst op veroudering, reden om te laten onderzoeken

De conclusie is steeds dezelfde. Met het blote oog maakt u een materiaal asbestverdacht, maar u stelt het niet vast. Het Informatiepunt Leefomgeving is daar duidelijk over: alleen analyse in een laboratorium kan bepalen of een materiaal asbest bevat.

Asbest in andere delen van het dak

Wie naar het dakbeschot kijkt, kijkt vaak ook naar de rest van het dak. Asbest kwam op meer plekken voor dan alleen onder de pannen.

Dakpannen en riet

Gewone dakpannen en rieten daken bevatten geen asbest. Maar het dakbeschot eronder kan wel asbesthoudend zijn, waarschuwt de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant. Een mooi pannendak zegt dus niets over wat eronder ligt.

Golfplaten op schuur, garage of aanbouw

Golfplaten zijn de bekendste asbesttoepassing. Soms staat er een code op de plaat, meestal aan de onderkant. Volgens Asbestvrij dak wijzen deze codes op het volgende:

Code op de plaatBetekenis
AT, NF, CAFWijst op asbest
NT, AF, AFM, NA, AP, AVWijst op een asbestvrije plaat
Geen code zichtbaarLaat een monster onderzoeken

Gaat u de schuur aanpakken, dan leest u in ons artikel over een schuurdak vervangen welke materialen en regels daarbij komen kijken.

Dakleien

Milieu Centraal noemt dakleien die vóór 1994 zijn gelegd of vernieuwd asbestverdacht. Natuurstenen leien bevatten geen asbest, maar het verschil met kunstleien van vezelcement is voor een leek moeilijk te zien. Meer over de soorten leien leest u in ons stuk wat dakleien zijn.

Bitumen op platte daken

Volgens dezelfde bron kan asbest in de dakbedekking soms ook in bitumen voorkomen. Dat speelt vooral bij oude lagen. Moet een plat dak uit die periode worden vernieuwd, dan nemen wij dat mee in de afweging tussen overlagen en vervangen. In onze gids over bitumen dakbedekking leest u hoe zo’n dak is opgebouwd.

Rond de schoorsteen

Rookkanalen, schoorsteenpijpen en aansluitingen rond de schoorsteen werden ook van asbestcement gemaakt. Een oude grijze pijp die door het dak steekt, verdient dus dezelfde voorzichtigheid als het beschot.

Verweerde grijze pijp naast een schoorsteen

Wat u beter niet doet bij een verdacht dakbeschot

Asbestvezels komen vooral vrij als materiaal beschadigd raakt of wordt bewerkt. Milieu Centraal waarschuwt dat bij het verwijderen van kapotte platen gemakkelijk vezels vrijkomen. Daarom is de belangrijkste regel: blijf er met gereedschap vanaf.

In de praktijk gaat het vaak mis bij klussen die op het eerste gezicht niets met asbest te maken hebben:

  • Een dakraam of dakkapel laten plaatsen, waarbij een gat in het beschot wordt gezaagd.
  • Het dak van binnenuit isoleren en daarbij platen vastschroeven in het oude beschot.
  • Kabels of een afzuigkanaal door het dak voeren.
  • Het beschot schuren of schoonborstelen voordat u gaat schilderen.
  • Een dak met verweerde platen hard afspuiten of reinigen.

De DCMR Milieudienst Rijnmond adviseert bij asbest: niet boren, zagen, breken, schuren of slijpen, het materiaal zoveel mogelijk heel houden en stoppen als het makkelijk breekt. Twijfelt u over reinigen van een oud dak, lees dan eerst wanneer dakreiniging wel of niet verstandig is.

Heeft u al in verdacht materiaal geboord of gezaagd en ligt er stof op zolder? Ga dan niet stofzuigen of vegen, sluit de ruimte af en neem contact op met een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf of uw gemeente voor advies over de volgende stap.

Zekerheid krijgen: inventarisatie en laboratorium

Bij twijfel is de route helder. Voor een losse verdachte plaat rond de woning adviseert het Informatiepunt Leefomgeving om monsters te laten nemen en analyseren in een geaccrediteerd laboratorium. Gecertificeerde inventarisatie- en verwijderingsbedrijven controleert u in het register van Ascert.

Wilt u het dakbeschot laten verwijderen of gaat u verbouwen, dan is een officiële asbestinventarisatie nodig. Het IPLO beschrijft drie stappen:

  1. Een asbestinventarisatie door een gecertificeerd bedrijf.
  2. Verwijdering, inclusief afvoer en storten.
  3. Een eindcontrole.

Het inventarisatierapport voegt u bij de sloopmelding en is maximaal drie jaar geldig. Plant u een dakrenovatie over een jaar of twee, dan kan een rapport van nu dus nog bruikbaar zijn. Dat is praktisch, want u weet dan vooraf waar u aan toe bent en kunt de planning van inventarisatie, sanering en het nieuwe dak goed op elkaar laten aansluiten.

Zelf verwijderen of laten saneren: de regels

Veel huiseigenaren vragen ons of ze het dakbeschot zelf mogen weghalen. Het antwoord is meestal nee, en dat heeft met de regels te maken.

Voor elke verwijdering is eerst een sloopmelding nodig. De Rijksoverheid vermeldt dat de dakeigenaar of het saneringsbedrijf die melding bij de gemeente doet. Voor particulieren is die melding via het Omgevingsloket gratis, en u mag pas beginnen nadat gemeente of omgevingsdienst bericht heeft gegeven.

De spelregels voor particuliere verwijdering zijn streng:

SituatieZelf verwijderen toegestaan?
Maximaal 35 m² plaatmateriaal, geschroefd, heel en niet verweerdJa, na sloopmelding
Meer dan 35 m²Nee, gecertificeerd bedrijf
35 m² zelf doen en de rest laten sanerenNee, niet toegestaan
Beschadigde of verweerde platenNee
Asbesthoudende dakleienNee, nooit door particulieren
Pand met een bedrijfsfunctieNee

Dakbeschot op een gemiddelde woning is al snel groter dan 35 m². Bovendien zitten de platen vaak onder pannen, latten en isolatie, en zijn ze niet altijd geschroefd of heel te verwijderen. In de meeste gevallen komt u dus uit bij een gecertificeerd asbestverwijderingsbedrijf. Dat geldt volgens de Rijksoverheid ook voor daken op bedrijfspanden. Bent u eigenaar of beheerder van zo’n pand, dan leest u in onze gids over de stappen bij een dakrenovatie van een bedrijfspand hoe zo’n traject verloopt. Voor een Vereniging van Eigenaars geldt hetzelfde: één verdacht dak op een appartementencomplex is al snel een project voor professionals.

Welke vergunningen naast de sloopmelding een rol spelen bij het vernieuwen van uw dak, leest u in ons artikel over dakrenovatie en vergunning.

Onze kijk op een asbestverdacht dak

In meer dan 35 jaar op daken hebben wij heel wat zolders gezien met grijze platen onder de pannen. De reactie van huiseigenaren is vaak schrik. Dat begrijpen wij, maar paniek is zelden nodig. Wat wel nodig is, is een goede volgorde.

Het verkeerde moment om asbest te ontdekken is halverwege een klus. Dan staat er een aannemer met een zaag, ligt de planning stil en moet er alsnog een inventarisatie komen. Daarom kijken wij bij oudere woningen altijd eerst naar het bouwjaar en het beschot, voordat we een offerte maken voor een renovatie, een dakraam of nieuwe isolatie.

Een verdacht beschot is voor ons ook een kans. Moet het eruit, dan is dat het moment om het dak in één keer goed op te bouwen: nieuw beschot, een goede isolatielaag, nieuwe latten en pannen. U zit daarna weer tientallen jaren goed, met een dak dat warmer, stiller en zekerder is dan het oude.

Wij geloven in eerlijk advies. Is een dak nog in goede staat en hoeft er niets aan het beschot te gebeuren, dan zeggen wij dat ook. Moet er wel iets gebeuren, dan vertellen wij u precies welke stappen er komen en wie wat doet.

Wellhuis

Uw dak laten beoordelen door een vakman

Twijfelt u over uw dak, of staat er een renovatie op de planning? Tijdens onze gratis dakinspectie bekijken wij de staat van uw dak, van pannen en goten tot het beschot op zolder. U hoort direct wat wij zien, welke onderdelen aandacht nodig hebben en wat een verstandige volgorde is. Vrijblijvend en door heel Nederland.

Wellhuis Dakwerken

Is het oude beschot na een sanering verwijderd, dan bouwen wij het hellend dak weer vakkundig op, met een strakke planning en garantie op ons werk. Ook voor platte daken, schoorstenen en dakgoten kunt u bij ons terecht.

Veelgestelde vragen

Is asbest in dakbeschot gevaarlijk als ik er niets mee doe?

Het risico ontstaat vooral wanneer het materiaal beschadigd raakt of wordt bewerkt, omdat dan vezels vrijkomen. Een beschot dat heel is en waar niemand aan komt, vraagt vooral om voorzichtigheid bij toekomstige klussen. Ziet u scheuren, afbrokkelende randen of verwering, laat dan een asbestinventarisatie doen.

Kan ik zelf een monster nemen van mijn dakbeschot?

Het Informatiepunt Leefomgeving adviseert om monsters te laten nemen en analyseren in een geaccrediteerd laboratorium. Voor verwijdering of verbouwing is sowieso een inventarisatie door een gecertificeerd bedrijf verplicht. Dat bedrijf neemt de monsters dan op een veilige manier.

Mag ik een dakraam plaatsen in asbestverdacht dakbeschot?

Niet zonder eerst zekerheid te hebben. Voor het plaatsen van een dakraam wordt in het beschot gezaagd, en dat is precies wat u bij asbest moet vermijden. Laat eerst een asbestinventarisatie uitvoeren en, als er asbest in zit, het betreffende deel door een gecertificeerd bedrijf verwijderen na een sloopmelding.

Bevatten dakpannen asbest?

Gewone dakpannen en rieten daken bevatten geen asbest. Het dakbeschot eronder kan dat wel, net als kunstleien en golfplaten van vóór 1994. Kijk daarom bij een oud pannendak altijd ook naar wat eronder ligt.

Hoe lang is een asbestinventarisatierapport geldig?

Een inventarisatierapport dat u bij de sloopmelding voegt, is maximaal drie jaar geldig. Plant u een renovatie binnen die termijn, dan kunt u met hetzelfde rapport verder.

Bronnen

Toepassing asbest in Nederland, Informatiepunt Leefomgeving
Asbest buiten rondom het huis, Informatiepunt Leefomgeving
Asbestverwijdering stap voor stap, Informatiepunt Leefomgeving
Spelregels particuliere verwijdering asbesthoudend materiaal, Informatiepunt Leefomgeving
Asbest FAQ, Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant
Asbest herkennen, Asbestvrij dak
Dak met asbest, Milieu Centraal
Asbest verwijderen door inwoners, DCMR
De belangrijkste asbestregels, Rijksoverheid

Aanbevelingen