Scheuren in bitumen ontstaan bijna altijd door dezelfde drie dingen: zon, temperatuurwisselingen en beweging van de ondergrond. Niet elke scheur betekent dat er direct water binnenkomt. Een fijn netwerk van haarscheurtjes in de toplaag is iets heel anders dan een open naad bij de dakrand of een scheur dwars over een plaatnaad van het dakbeschot. In dit artikel leg ik uit hoe u het verschil ziet, wat u zelf veilig kunt controleren en wanneer reparatie genoeg is. Ik schrijf dit vanuit ruim 35 jaar werken op platte daken, met de fouten die we in de praktijk het vaakst tegenkomen.
TL;DR
- Haarscheurtjes in de toplaag zijn meestal een teken van veroudering door zon en warmte. Ze lekken niet direct, maar vragen wel om een plan.
- Scheuren bij naden, dakranden, opstanden en doorvoeren zijn het gevaarlijkst, omdat daar het water zich verzamelt.
- Rechte scheuren die over het hele dak lopen wijzen vaak op beweging in de ondergrond. Dan lost alleen de dakbedekking repareren het probleem niet op.
- Plaatselijk herstel is prima bij een jong dak met een enkele beschadiging. Bij een oud dak met schade op veel plekken is overlagen of vervangen op termijn vaak verstandiger.
- Kit en verf uit de bouwmarkt kopen tijd, geen oplossing. Laat bij twijfel een dakdekker kijken voordat vocht de isolatie of het dakbeschot bereikt.
Inhoudsopgave
- Hoe scheuren in bitumen ontstaan
- Welke scheur heeft u?
- Waarom een kleine scheur grote schade kan geven
- Zo controleert u uw bitumen dak zelf
- Repareren, overlagen of vervangen
- Wat we vaak zien bij zelf repareren
- Onze kijk op scheuren in bitumen
- Laat uw dak gratis beoordelen
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Hoe scheuren in bitumen ontstaan
Bitumen is een flexibel materiaal, maar die flexibiliteit is niet onbeperkt. Op een zonnige zomerdag kan een donker plat dak flink opwarmen, ‘s nachts koelt het weer af. Het materiaal zet uit en krimpt, dag in dag uit. Daarbij breekt de zon via uv-straling langzaam de bindmiddelen in de bovenste laag af. Het bitumen droogt uit, wordt harder en verliest zijn rek. Op dat moment ontstaan de eerste scheurtjes.
Daar komt een aantal oorzaken bij die we in de praktijk steeds weer zien.
Veroudering van onbeschermd bitumen
De meeste bitumen dakbanen hebben een toplaag met ingewalste leislag of mineraalkorrels. Die korrels beschermen het bitumen tegen de zon. Waar de korrels zijn weggespoeld, bijvoorbeeld bij een plek waar water blijft staan of waar vaak wordt gelopen, ligt het bitumen bloot. Juist op die plekken ziet u de typische craquelé, een patroon van kleine vlakjes dat op een droge rivierbedding lijkt. Meer over hoe de verschillende lagen zijn opgebouwd leest u in onze uitleg over bitumen dakbedekking.
Krimp bij naden en aansluitingen
Bitumen dakbanen worden met een overlap op elkaar gelegd en daar aan elkaar gebrand of verkleefd. Een naad is altijd een overgang van materiaal en dus een zwakke plek. Bij oudere daken zien we vaak dat de bovenste baan langzaam terugkrimpt, waardoor de naad opent. Hetzelfde gebeurt bij opstanden tegen een muur, bij de daktrim en rond dakdoorvoeren zoals ventilatiepijpen en de hemelwaterafvoer. Daar trekt het materiaal bij elke temperatuurwisseling aan de aansluiting.
Beweging in de ondergrond
Een lange, rechte scheur die precies over het dak loopt, heeft zelden met het bitumen zelf te maken. Meestal ligt eronder een naad tussen twee platen van het dakbeschot of tussen twee isolatieplaten. Als die platen werken door vocht, slechte bevestiging of doorbuiging, scheurt de dakbedekking op exact die lijn. Wie dan alleen de scheur dichtmaakt, ziet hem na een winter op dezelfde plek terug.
Verwerkingsfouten en mechanische schade
Te weinig overlap, een naad die niet goed is doorgebrand, banen die onder spanning zijn gelegd: het zijn fouten die soms pas na een paar jaar zichtbaar worden. Daarnaast zien we schade door hagel, door takken die over het dak schuren, door ladders en door installateurs die zonnepanelen of een airco plaatsen zonder het dak te beschermen.
Welke scheur heeft u?
De vorm en de plek van een scheur vertellen ons vaak al veel voordat we het dak openmaken. Gebruik dit overzicht als eerste inschatting. Het vervangt geen inspectie, maar helpt u te bepalen hoe snel u moet handelen.
| Soort scheur | Waar u hem ziet | Meest waarschijnlijke oorzaak | Hoe ernstig | Gebruikelijke aanpak |
|---|---|---|---|---|
| Haarscheurtjes, craquelé | Midden op het dak, op plekken zonder leislag | Veroudering door uv en warmte | Laag tot middel, afhankelijk van de leeftijd | Inspecteren, plannen voor overlagen of vervangen |
| Open of loszittende naad | Overlap tussen twee banen | Krimp, slechte verbranding bij aanleg | Middel tot hoog | Naad openmaken, drogen, opnieuw branden |
| Scheur langs de dakrand of trim | Bij de daktrim of het boeideel | Krimp, beweging tussen trim en dak | Hoog | Randafwerking herstellen of vernieuwen |
| Scheur bij opstand of doorvoer | Tegen een muur, rond pijpen en afvoeren | Spanning in de aansluiting | Hoog | Aansluiting opnieuw maken met manchet of strook |
| Lange rechte scheur | Over een groot deel van het dak | Beweging van dakbeschot of isolatie | Hoog, oorzaak zit dieper | Ondergrond controleren, plaatselijk of volledig vernieuwen |
| Scheur met blaas | Op een bolle plek in de dakbedekking | Vocht of lucht onder de bitumen | Middel tot hoog | Blaas openen, drogen, herstellen, oorzaak zoeken |
Scheuren in de hoek van de tabel met “hoog” zijn niet altijd al lek. Ze zitten wel op de plekken waar water het eerst naar binnen loopt, en daar begint het echte werk.
Waarom een kleine scheur grote schade kan geven
Veel mensen wachten met bellen tot er een vlek op het plafond komt. Dat is begrijpelijk, maar dan is het water al door de dakbedekking, de isolatie en het dakbeschot heen. Bij een plat dak met houten beschot gaat dat vaak stil en langzaam. Het water loopt onder de bitumen door en komt soms meters verderop pas binnen. Daardoor zit de scheur die u boven ziet lang niet altijd recht boven de vlek binnen.
Wat we na een lange lekkage tegenkomen: natte isolatieplaten die hun isolerende werking kwijt zijn, zacht geworden dakbeschot, schimmel aan de onderzijde en roest aan bevestigingsmiddelen. Een reparatie die eerst een paar honderd euro aan werk had gekost, wordt dan een gedeeltelijke renovatie van de dakconstructie. Ziet u binnen al een vlek en weet u niet waar het water vandaan komt? Dan heeft dichten op de gok weinig zin. Met onze lekdetectie sporen we de bron gericht op, voor € 450 eenmalig. Hoe we daarbij te werk gaan, leest u ook in ons artikel over daklekkage opsporen.
Zo controleert u uw bitumen dak zelf
Een goede eerste controle kunt u vaak al doen vanuit een dakraam, een zolderraam of vanaf een balkon dat op het dak uitkijkt. Ga alleen het dak op als dat veilig kan. In de toelichting op het Bouwbesluit 2012 staat bij artikel 6.53 over veilig onderhoud dat voorzieningen die nodig zijn om veilig onderhoud te plegen ook echt getroffen moeten worden. Heeft uw dak geen randbeveiliging of ankerpunten, of is het nat of glad? Blijf er dan af en laat het controleren aan iemand met de juiste valbeveiliging.
Kunt u veilig kijken, loop dan deze stappen na:
- Kijk na een regenbui. Plassen die na een dag nog liggen, wijzen op een doorgezakte plek of een verstopte afvoer. Daar slijt de toplaag sneller en ontstaan scheuren eerder.
- Volg alle naden. Kijk of de overlap overal plat ligt. Een naad waar u een randje omhoog ziet staan of waar u een vinger onder kunt schuiven, is open.
- Controleer de randen en opstanden. Let vooral op de hoeken, waar twee richtingen samenkomen. Daar zien we de meeste scheuren.
- Bekijk elke doorvoer. Ventilatiepijpen, de afvoer, de lichtkoepel en beugels van zonnepanelen. Is de aansluiting gescheurd, losgekomen of alleen met kit dichtgesmeerd?
- Druk zacht op verdachte plekken. Voelt het dak verend of zacht aan, dan kan er vocht onder zitten. Ga er dan niet verder op staan.
- Maak foto’s. Met datum, van dichtbij en van wat verder weg. Zo ziet u volgend jaar of een scheur groter wordt, en kunnen wij vaak al op afstand een eerste inschatting geven.
Doe deze ronde bij voorkeur twee keer per jaar, in het voorjaar en na de herfst, als de bladeren gevallen zijn. Beheert u meerdere panden of een VvE, dan is een vast inspectieschema veel goedkoper dan steeds brandjes blussen. Hoe u dat slim inricht, leest u in onze gids over dakonderhoud bij vastgoedbeheer.
Repareren, overlagen of vervangen
Dit is de vraag die we bij bijna elke inspectie krijgen. Het eerlijke antwoord: het hangt af van de leeftijd van het dak, de hoeveelheid schade en de staat van de ondergrond. We adviseren niet automatisch de grootste ingreep. Een jong dak met één beschadigde naad moet u niet laten vervangen.
Plaatselijk herstel
Bij een losse naad, een gescheurde aansluiting of mechanische schade op één plek is plaatselijk herstel vaak de beste keuze. We maken de plek schoon, verwijderen los materiaal, laten de ondergrond drogen en branden er een nieuwe strook bitumen overheen met ruime overlap. Bij een aansluiting maken we de opstand opnieuw.
- Voordeel: snel, relatief goedkoop en het rest van het dak blijft intact.
- Nadeel: het lost veroudering van het hele dakvlak niet op. Bij een oud dak verschuift het probleem zich vaak naar de volgende naad.
Overlagen met een nieuwe laag
Is de bestaande dakbedekking verouderd maar ligt ze nog goed vast en is de ondergrond droog, dan kan een nieuwe laag bitumen over de oude heen. Dat scheelt sloopwerk en afvoer.
- Voordeel: minder werk dan volledig vervangen, en het hele dak is weer waterdicht.
- Nadeel: het kan alleen als de oude laag droog en hecht is. Zit er vocht in de isolatie, dan sluit u dat in. Ook moet de dakopbouw het extra gewicht en de extra hoogte bij de randen toelaten.
Volledig vervangen
Bij een dak met scheuren op veel plekken, natte isolatie, zacht dakbeschot of al meerdere overlagen is vervangen de enige duurzame oplossing. Dat is ook het moment om de isolatie te verbeteren. Wat dat per vierkante meter kost, leest u in ons artikel over een plat dak isoleren.
- Voordeel: u begint met een schone lei, met nieuwe isolatie, een gecontroleerde ondergrond en een nieuwe levensduur.
- Nadeel: de hoogste investering en meer overlast tijdens het werk.
De afweging tussen overlagen en vervangen werken we verder uit in ons artikel bitumen dak renovatie: wanneer overlagen of vervangen. Twijfelt u hoeveel jaren uw dak nog heeft, dan helpt onze gids over de levensduur van dakbedekking.
Wat we vaak zien bij zelf repareren
In de bouwmarkt ligt een ruim aanbod aan dakkit, bitumenpasta en vloeibare dakcoatings. Voor een noodgreep na een storm kan dat even helpen. Als blijvende oplossing zien we het bijna altijd misgaan, en dat heeft een paar vaste redenen.
Kit op een gescheurde naad hecht slecht op oud, stoffig bitumen. Na een paar maanden zon laat het los en loopt het water er gewoon onderdoor. Een laag verf of coating over een craquelé dak ziet er netjes uit, maar de scheurtjes in de onderlaag blijven werken en tekenen zich na een seizoen opnieuw af. Bovendien sluit u vocht in als het dak niet volledig droog was.
Dan het branden zelf. Bitumen wordt met een open vlam verwerkt. Wij zien regelmatig verschroeid dakbeschot en verbrande houten daktrims bij daken waar iemand zelf met een brander aan de slag ging. Het dak moet bovendien aan eisen voor brandveiligheid blijven voldoen: het Besluit bouwwerken leefomgeving vraagt in artikel 4.47 dat de bovenzijde van een dak, bepaald volgens NEN 6063, niet brandgevaarlijk is. Willekeurige producten over elkaar heen smeren maakt het lastig om daar nog iets over te zeggen.
Onze eerlijke tip: wilt u na een storm iets tijdelijks doen, leg dan bij droog weer een stuk zelfklevende bitumenstrook over de scheur, of laat het bij een stevige afdekking met een zeil dat goed is verzwaard. Bel daarna een dakdekker voor het echte herstel. Bij water dat al binnenkomt kunt u terecht bij onze spoedservice bij daklekkage.
Onze kijk op scheuren in bitumen
Na ruim 35 jaar op daken weten we dat de scheur die u ziet zelden het hele verhaal is. De vraag is altijd: waarom scheurt het hier? Is het veroudering, zit er beweging onder, of is er bij de aanleg iets niet goed gegaan? Pas als we dat weten, kiezen we de aanpak. Daarom beginnen we bij elk bitumen dak met een inspectie van het hele vlak, niet alleen van de plek waar het lekt.
We zeggen het ook eerlijk als een reparatie genoeg is. Een dak van acht jaar met één gescheurde hoek bij de opstand hoeft echt niet vervangen te worden. Andersom raden we af om een dak met scheuren op tien plekken elk jaar opnieuw te laten oplappen. Dan betaalt u steeds voor herstel dat nooit het hele dak weer in orde brengt. Ons doel is een dak waar u de komende jaren niet meer naar om hoeft te kijken, met duidelijke afspraken, een strakke planning en garantie op ons werk.
— Wellhuis
Laat uw dak gratis beoordelen
Twijfelt u of de scheuren in uw bitumen dak al een probleem zijn? Wij komen graag kijken. Met onze gratis dakinspectie beoordeelt een ervaren dakdekker het hele dak, inclusief naden, randen en aansluitingen. U krijgt een helder advies en, als er werk nodig is, een vrijblijvende offerte. Dat doen we voor huiseigenaren, bedrijven, vastgoedbeheerders en VvE’s in heel Nederland. Is er al schade, dan pakken we de dakreparatie snel en vakkundig op, voordat het erger wordt.
Veelgestelde vragen
Lekt een dak met haarscheurtjes in het bitumen al?
Niet altijd. Haarscheurtjes zitten vaak alleen in de bovenste laag, terwijl de onderliggende laag nog waterdicht is. Ze laten wel zien dat het materiaal veroudert en dat de beschermende werking afneemt. Laat het dak beoordelen, zodat u op tijd kunt plannen in plaats van te moeten reageren op een lekkage.
Kan ik een scheur in bitumen zelf dichten?
Voor een tijdelijke noodoplossing kan een zelfklevende bitumenstrook op een droge, schone ondergrond helpen. Kit en coatings houden op oud bitumen meestal maar kort. Werken met een brander raden we zonder ervaring sterk af vanwege brandgevaar voor het dakbeschot en de daktrims.
Wat is vloeibare bitumen en is dat een goede oplossing?
Vloeibare bitumen is een bitumenhoudend product dat u met een kwast of roller aanbrengt. Het kan bij kleine details of als tijdelijke afdichting nuttig zijn. Als vervanging voor gebrande dakbanen op een verouderd plat dak is het geen volwaardig alternatief, omdat de scheuren in de onderlaag blijven werken.
Wat kost het herstellen van scheuren in een bitumen dak?
Dat hangt af van de plek, de omvang en de staat van de ondergrond. Een losse naad herstellen is een ander karwei dan een randafwerking vernieuwen of een deel van het dakbeschot vervangen. Daarom geven wij na een gratis inspectie een offerte op maat, zodat u vooraf weet waar u aan toe bent.
Hoe vaak moet ik mijn bitumen dak laten controleren?
Wij adviseren minimaal één keer per jaar een controle, bij voorkeur na de herfst. Na een zware storm of hagelbui is een extra controle verstandig. Voor bedrijfspanden en VvE’s werkt een vast onderhoudsschema het best, omdat kleine gebreken dan worden opgelost voordat er gevolgschade ontstaat.
Bronnen
- Integrale nota van toelichting Bouwbesluit 2012, artikel 6.53 Veilig onderhoud gebouwen
- Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 4.47 (dakoppervlak)