Gaat uw cv-ketel eruit? Dan hoort de rookgasafvoer in de meeste gevallen mee te gaan. Een nieuwe ketel op een oud afvoerkanaal is een risico: afdichtingen slijten, het materiaal past niet altijd bij een HR-ketel en een lekkende afvoer kan koolmonoxide in huis brengen. Het vervangen zelf doet een gecertificeerde installateur. Waar het dak open moet, komt er een tweede vak bij: de dakdoorvoer moet na afloop net zo waterdicht zijn als ervoor. In dit artikel leest u wanneer vervangen nodig is, wie wat mag doen, hoe het werk verloopt en waar het in de praktijk op het dak misgaat.
Kort samengevat
- Bij vervanging van de cv-ketel wordt aanbevolen ook de individuele rookgasafvoer te vervangen. Bij een overstap naar HR moet het kanaal daarvoor geschikt zijn.
- Werk aan de ketel en de afvoer laat u doen door een gecertificeerd bedrijf. Dat is geen advies maar de regel.
- Een rookgasafvoer gaat gemiddeld zo’n 15 jaar mee.
- De dakdoorvoer is de plek waar na een vervanging de meeste lekkages ontstaan. Laat die vakkundig aansluiten op bitumen, EPDM of dakpannen.
- In appartementen met een collectieve afvoer beslist de VvE, samen met een gecertificeerd installatiebedrijf.
Inhoudsopgave
- Wanneer moet een rookgasafvoer vervangen worden?
- Wie mag de rookgasafvoer vervangen?
- Welk type rookgasafvoer heeft u?
- Zo verloopt het vervangen van een rookgasafvoer
- De dakdoorvoer: daar gaat het in de praktijk mis
- Een oude schoorsteen als rookgasafvoer
- Collectieve rookgasafvoer in appartementen en VvE’s
- Wat bepaalt de kosten?
- Onze kijk op rookgasafvoer en het dak
- Dakdoorvoer laten beoordelen voor of na uw ketelwissel
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wanneer moet een rookgasafvoer vervangen worden?
Het meest voorkomende moment is de vervanging van de cv-ketel. De rijksoverheid schrijft in haar handreiking over rookgasafvoeren dat bij ketelvervanging wordt aanbevolen de individuele afvoer mee te vervangen. Gaat u van een oudere ketel naar een HR-ketel, dan moet het kanaal worden vervangen of aangepast zodat het geschikt is. Een HR-ketel produceert koelere rookgassen en condenswater, en daar is een ouder kanaal vaak niet op gemaakt.
Toch blijft de oude afvoer soms zitten, meestal om kosten te besparen. Dat is begrijpelijk, maar het is een slechte ruil. Het condenswater van een HR-ketel bevat zuren. Volgens een groothandel in installatiematerialen kunnen afdichtingsringen daardoor worden aangetast en gaan lekken. Een ring die het vijftien jaar heeft volgehouden, krijgt bij een nieuwe ketel geen tweede leven. Wie meer wil weten over hoe montagefouten bij afdichtingen ontstaan, vindt een overzicht van veelgemaakte fouten bij afdichtingen.
Ook zonder ketelwissel kan vervanging nodig zijn. Een rookgasafvoer gaat meestal 15 jaar mee. Signalen die wij op daken tegenkomen en die u serieus moet nemen:
- verkleuring, roestsporen of losse delen bij de uitmonding op het dak;
- vochtplekken of druppels rond de doorvoer op zolder;
- een kap of kraag die scheef staat of loszit na een storm;
- een ketel die vaker op storing valt of een melding geeft over de luchttoevoer;
- een koolmonoxidemelder die afgaat. Dan zet u de ketel uit, zet u ramen open en belt u direct een gecertificeerde installateur.
Wie mag de rookgasafvoer vervangen?
De regel is helder. Voor installatie, onderhoud en reparatie aan een cv-ketel, geiser, gashaard of gaskachel moet u een gecertificeerd bedrijf inschakelen. De rookgasafvoer hoort bij dat geheel. Doe het niet zelf en laat het ook niet doen door iemand die het certificaat niet heeft, hoe handig die ook is. Wie wil begrijpen wat er bij veilig ketelonderhoud komt kijken, leest meer over veilig onderhoud van een gasketel.
Daarnaast gelden technische eisen. Aan rookgasafvoersystemen worden prestatie- en uitvoeringseisen gesteld om een veilige situatie te garanderen. Voor bestaande bouw wordt de capaciteit en de stromingsrichting bepaald volgens NEN 8757. Na de werkzaamheden mag de installateur de installatie pas weer in bedrijf stellen als het geheel is gecontroleerd en veilig bevonden.
Ook de melding van incidenten is aangescherpt. De rijksoverheid heeft aangekondigd dat de meldplicht voor bijna-ongevallen wordt aangepast en dat meldingen via het Digitaal Stelsel Omgevingswet gaan lopen. Voor u als bewoner betekent dat vooral: kies een bedrijf dat de regels kent en u na afloop laat zien wat er is gecontroleerd.
Een eenvoudige maatregel die iedereen kan nemen: hang een koolmonoxidemelder op. Die waarschuwt als er te veel koolmonoxide in de woning is, ook als de afvoer net vervangen is.
Waar de dakdekker in beeld komt
De installateur is verantwoordelijk voor ketel, kanaal en rookgasdichtheid. Het dak is een ander verhaal. Zodra de afvoer door een plat of hellend dak gaat, moet de doorvoer worden ingewerkt in de dakbedekking. Bij een nieuwe positie of een andere diameter wordt er een gat gemaakt, een oud gat gedicht of een kraag vervangen. Dat is dakwerk, en daar ligt ons vak.
Welk type rookgasafvoer heeft u?
Voordat er iets vervangen wordt, moet duidelijk zijn wat er zit. In Nederlandse woningen ziet u grofweg drie situaties.
Concentrisch systeem. Eén buis in een buis: binnen gaan de rookgassen naar buiten, in de buitenmantel komt verse verbrandingslucht naar binnen. Op het dak ziet u één doorvoer met een kap. Dit is in eengezinswoningen de meest gangbare oplossing.
Parallel systeem. Twee aparte buizen, één voor afvoer en één voor toevoer. Op het dak of in de gevel ziet u dan twee doorvoeren. Dat geeft meer vrijheid in de route, maar ook twee plekken die waterdicht moeten blijven.
Collectieve afvoer. In appartementengebouwen delen meerdere ketels één kanaal, bijvoorbeeld een CLV-systeem (combinatie luchttoevoer en verbrandingsgasafvoer) of een cascade-opstelling. Hier beslist u niet alleen.
Of uw installatie recent is gecontroleerd, ziet u vaak aan een sticker op de installatie. Lastiger wordt het bij een afvoer die u niet kunt zien, bijvoorbeeld weggewerkt achter een betimmering of in een schacht. De installateur moet zich er dan van vergewissen dat die afvoer veilig is. Volgens Techniek Nederland moet zo’n niet-zichtbare afvoer bij ketelvervanging worden vervangen, en kunnen voor controle gaten in de schacht worden geboord voor een CO2-meting. Reken er dus op dat een betimmering open moet. Dat herstellen we met timmerwerk weer netjes.
Zo verloopt het vervangen van een rookgasafvoer
In de praktijk ziet een vervanging met dakdoorvoer er zo uit:
- Opname. De installateur bekijkt ketel, kanaal en route. Wij kijken op het dak naar de staat van de dakbedekking rond de bestaande doorvoer, de ondergrond en eventuele houtrot.
- Keuze van het systeem. Diameter, materiaal en route volgen uit de ketel en de berekening. Blijft de positie gelijk, dan kan de bestaande opening vaak hergebruikt worden.
- Demontage. Het oude kanaal gaat eruit, inclusief de dakdoorvoer en de kap. Oude afdichtingen en beugels worden niet hergebruikt.
- Nieuwe doorvoer en kraag. De nieuwe doorvoer gaat door het dak. Op een plat dak komt er een kraag die we inwerken in bitumen of EPDM. Op een hellend dak gebruiken we een passende doorvoerpan of loodvervanger die aansluit op de dakpannen.
- Montage van het kanaal. De installateur monteert het kanaal binnen, met de juiste afschot richting de ketel zodat condenswater terugloopt.
- Controle en ingebruikname. De installateur test de rookgasdichtheid en stelt de ketel pas in bedrijf als alles veilig is bevonden.
- Afwerking. Oude gaten in het dak worden vakkundig gedicht, binnen wordt betimmering hersteld.
Goed afstemmen tussen installateur en dakdekker voorkomt dat het dak dagen openligt. Wij plannen het dakwerk graag op dezelfde dag als de ketelwissel.
De dakdoorvoer: daar gaat het in de praktijk mis
Na ruim 35 jaar op daken durven we te zeggen dat de doorvoer van een rookgasafvoer een van de kwetsbaarste punten van een dak is. Er komt een ronde buis door een vlak dak, die buis wordt warm en koud en zet daardoor uit en krimpt. Elk zwak punt in de aansluiting wordt vroeg of laat een lekkage.
Plat dak met bitumen of EPDM
Bij bitumen werken we een kraag in met minimaal twee lagen, goed overlappend en warm verwerkt. Een kitrandje rond de buis is geen afdichting, ook al ziet u het vaak. Bij EPDM gebruiken we een voorgevormde manchet die over de buis valt en op het dakvlak wordt verlijmd. Belangrijk bij beide: de doorvoer mag niet in een plas staan. Ligt de oude doorvoer op een plek waar water blijft staan, dan is de vervanging hét moment om hem te verplaatsen.
Hellend dak met dakpannen
Op een pannendak loopt de afvoer door een speciale doorvoerpan, afgestemd op het pannenmodel. Verkeerd gekozen pannen of een doorvoer die net naast de juiste rij is geplaatst, geven op termijn lekkage langs de onderzijde. Wij controleren meteen het onderdak en de panlatten rond de doorvoer, want daar zit na jaren vaak vocht.
Hoogte en positie van de uitmonding
De plek van de uitmonding is niet vrij te kiezen. Voor houtkachels, pelletkachels en open haarden is bij nieuwbouw en verbouw een gevelafvoer niet toegestaan en moet de uitmonding boven het dak liggen. Op een lage aanbouw tegen een hoger huis gelden aanvullende eisen, omdat de gevel de stroming belemmert. Als grove vuistregel noemt het Informatiepunt Leefomgeving dat de pijp bijna tot de nokhoogte van het aanliggende gebouw moet reiken. Voor een cv-ketel bepaalt de installateur de positie aan de hand van de geldende normen. Wij zorgen dat het dak die positie veilig en waterdicht kan dragen.
Ziet u na een ketelwissel vocht rond de doorvoer? Lees dan eerst over de oorzaken van dakdoorvoer lekkage. Is de bron niet duidelijk, dan kan lekdetectie uitsluitsel geven. Wij rekenen daarvoor eenmalig € 450.
Een oude schoorsteen als rookgasafvoer
In veel oudere woningen loopt de afvoer door een gemetselde schoorsteen. Bij een nieuwe HR-ketel wordt daar meestal een flexibele of starre voeringsbuis in getrokken. Dat is een nette oplossing, mits de schoorsteen zelf in goede staat is. Een schoorsteen met losse voegen, een gescheurde kap of een lekkende loodaansluiting laat vocht binnen, en dat merkt u aan vlekken op de zolder of in de slaapkamer.
De vervanging van de rookgasafvoer is daarom een goed moment om ook de schoorsteen te laten bekijken. Herkent u signalen dat schoorsteenrenovatie nodig is, zoals afbrokkelend metselwerk of vochtplekken, dan pakken we dat in één keer aan. Wordt de schoorsteen niet meer gebruikt omdat de nieuwe afvoer een andere route neemt, dan is een schoorsteen verwijderen soms de verstandigste keuze: één doorvoer minder betekent één lekrisico minder.
Collectieve rookgasafvoer in appartementen en VvE’s
In een appartementengebouw met een CLV- of cascadesysteem ligt de verantwoordelijkheid bij de vereniging. Volgens de handreiking van de rijksoverheid is de VvE verantwoordelijk voor inspectie, onderhoud en vervanging van de collectieve afvoer. De handreiking adviseert periodieke inspectie en onderhoud op te nemen in het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) en beslissingen te nemen in overleg met de eigenaren en een gecertificeerd installatiebedrijf.
Vervangt één bewoner zijn ketel, dan moet die ketel passen bij het collectieve kanaal. Dat is geen keuze die een bewoner alleen maakt.
Voor VvE’s met een verouderd kanaal is er sinds kort meer ruimte om te plannen. Een nieuwe praktijkrichtlijn staat toe dat een collectieve rookgasafvoer tot maximaal vijf jaar langer wordt gebruikt dan de gebruikelijke 15 jaar, onder voorwaarden zoals beheersmaatregelen en een vervangings- of renovatieplan. Gebruik die tijd om de vervanging te combineren met ander werk aan het dak. Uitmondingen op een plat dak van een appartementencomplex zitten vaak in één dakvlak, en een dakrenovatie zonder afstemming met de afvoer levert dubbel werk op.
Hoe u zo’n besluit binnen de vereniging voorbereidt, leest u in ons stappenplan voor een VvE-dakrenovatiebesluit. Meer over de rol van het bestuur vindt u bij technisch beheer bij een VvE.
Wat bepaalt de kosten?
Een vaste prijs voor het vervangen van een rookgasafvoer bestaat niet. Bij een standaard ketelwissel zit de afvoer vaak in de offerte van de installateur. Wat de prijs omhoog of omlaag brengt:
| Factor | Wat het betekent voor de prijs |
|---|---|
| Zelfde positie of nieuwe route | Hergebruik van de bestaande dakopening scheelt dakwerk; een nieuwe route vraagt een nieuwe doorvoer en het dichten van het oude gat |
| Lengte en zichtbaarheid van het kanaal | Een lang kanaal of een afvoer achter betimmering kost meer montage- en afwerktijd |
| Type dak | Een kraag inwerken in bitumen of EPDM is ander werk dan een doorvoerpan plaatsen in een pannendak |
| Staat van het dak rond de doorvoer | Houtrot, verzadigde isolatie of oude dakbedekking moeten eerst worden hersteld |
| Schoorsteen als route | Een voeringsbuis is relatief eenvoudig; een schoorsteen die eerst gerenoveerd moet worden niet |
| Bereikbaarheid | Hoge daken of daken zonder veilige toegang vragen steigerwerk of extra valbeveiliging |
| Collectief systeem | Vervanging in een gebouw vraagt afstemming, planning en vaak werk bij meerdere woningen |
Ons advies: vraag de installateur om een offerte waarin het kanaal en de doorvoer apart staan, en laat het dakdeel beoordelen door een dakdekker. Dan weet u precies waar u voor betaalt en voorkomt u verrassingen als het dak open ligt.
Onze kijk op rookgasafvoer en het dak
Wij zien het steeds weer: een prachtige nieuwe ketel, een keurig nieuw kanaal, en een jaar later een vochtplek op het plafond onder de doorvoer. Niet omdat de installateur zijn werk slecht deed, maar omdat de aansluiting op het dak als bijzaak werd behandeld. Een tube kit rond de buis houdt het een paar seizoenen, daarna niet meer.
Daarom adviseren wij u het dakdeel niet als sluitpost te zien. Laat bij een ketelwissel meteen de dakbedekking rond de doorvoer beoordelen. Is die nog goed, dan zeggen we dat eerlijk en blijft het bij een nette nieuwe kraag. Is het dak rond de doorvoer al op, dan is dit het goedkoopste moment om dat te herstellen, want het dak gaat toch al open.
Met meer dan 35 jaar ervaring weten we hoe bitumen, EPDM en dakpannen zich gedragen rond een warme buis. We stemmen af met uw installateur, plannen strak en leveren werk met garantie. Zo hoeft u er de komende vijftien jaar niet meer naar om te kijken.
Wellhuis
Dakdoorvoer laten beoordelen voor of na uw ketelwissel
Staat er een ketelvervanging gepland, of is die net gedaan en twijfelt u over de doorvoer? Wij komen langs voor een gratis dakinspectie, door heel Nederland en vrijblijvend. U krijgt van ons een eerlijk beeld van de staat van uw dak rond de doorvoer en, als dat nodig is, een heldere offerte.
Is er al sprake van lekkage, dan helpen we u snel met dakreparatie of, bij acute problemen, met onze spoedservice. Vertel ons wat er speelt, dan denken wij met u mee.
Veelgestelde vragen
Moet de rookgasafvoer altijd mee bij een nieuwe cv-ketel?
De rijksoverheid beveelt aan de individuele afvoer bij ketelvervanging mee te vervangen. Bij een overstap naar een HR-ketel moet het kanaal daarvoor geschikt zijn, en een niet-zichtbare afvoer moet volgens de branche bij ketelvervanging worden vervangen. Uw gecertificeerde installateur beoordeelt uw situatie.
Hoe lang gaat een rookgasafvoer mee?
Gemiddeld zo’n 15 jaar. Voor collectieve afvoeren in appartementen staat een praktijkrichtlijn toe dat ze onder voorwaarden maximaal vijf jaar langer worden gebruikt, met beheersmaatregelen en een vervangingsplan.
Mag ik de rookgasafvoer zelf vervangen?
Nee. Werk aan een cv-ketel en de bijbehorende afvoer moet worden gedaan door een gecertificeerd bedrijf. Het dakwerk rond de doorvoer laat u verzorgen door een dakdekker, zodat het dak waterdicht blijft.
Wat is een CLV-systeem?
CLV staat voor combinatie luchttoevoer en verbrandingsgasafvoer. Het is een gedeeld kanaal in een appartementengebouw waarop meerdere ketels zijn aangesloten. De VvE is verantwoordelijk voor inspectie, onderhoud en vervanging ervan.
Bronnen
Rijksoverheid: De veiligheid van collectieve rookgasafvoeren in woongebouwen
Rijksoverheid: Veranderingen in CO-stelsel en meldplicht bijna-ongevallen
Rijksoverheid: Hoe voorkom ik koolmonoxidevergiftiging in mijn huis?
Rijksoverheid: Hoe weet ik of de gasinstallatie in mijn woning veilig is?
Informatiepunt Leefomgeving: Afvoer van rookgas en toevoer van verbrandingslucht
Informatiepunt Leefomgeving: Houtkachels, regels bij nieuwbouw
Techniek Nederland: Veelgestelde technische vragen over de CO-regelgeving
Wasco: Ook een nieuw rookgasafvoersysteem bij een nieuwe cv-ketel